R. Siang Nawl
Biahmaiṭhi
“Nannih cu Vawlei Cite le Ceunak nan Si” ( Matthai 5:13-16) tiimi hi voi tam nawn phung ah ka chim cang. Cite cu dawtnak kong a si i ceunak cu dinnak kong a si. Kan nunnak ah hin dawtnak le dinnak hi a biapi bik an si. Dawtnak le dinnak a umlonak hmun cu buainak le hnahhnawhnak in a khat.
Mah kong ṭial ding in ka lung ah a hung chuah cu 2008 August 31 Zarhpini ah ka hawipa Rev. Bawi Uk pastor a ṭuannak Yangon Zotung Baptist Churh, Khaweigyan, i phung ka chimnak in a si. Mah Baibal caang chirhchan in ka rak chim. Mah lio cun dawtnak le dinnak in a khat i mi tampi nih an zohchunhmi khualipi kong ṭial ding ka thintung ah a hung chuak. Zeitin dah ka ṭial lai tiin khuazaza ka ruat.
Ka lung mitthlam in khual ka tlawng i Pathian duhnak a tlinnak khualipi le Satan leennak khualipi ka phaan. Cu khualipi pahnih hna cu Duhdimnak Khualipi le Duhcuainak Khualipi an si. Duhdimnak Khualipi cu dinfelnak (righteousness), duhcuainak (justice) le dawtnak an umnak khualipi a si. Mah bantuk khuatlang ah cun minung khuasak a nuam, thla a ngam, lung a dai, duh a tling. Sihmanh sehlaw, minung duhfahnak le nuamh duhnak in a khatmi Duhcuainak Khualipi ah cun, minung hna cu an duh a faak, an haak a kau, nuamh ceen an duh i sualnak a tam. Sualnak a tam caah ṭihphannak in a khat, thla ngamnak a um lo.
Hi cauk cu dal thum ah ka ṭhen. Dal khatnak ah dawtnak le dinnak a leennak duhdim nunnak kong a si. Dal hnihnak ah cun, duhcuainak tiimi duhfahnak le nuamh cennak in a khatmi nunnak kong a si. Cucu khualipi phunhnih in ka langhter. Dal thumnak ah cun thih hnu nunnak kong a si. Khrihfami nih kan vaanram le hell ram a um ti kan zumh i , biaceihnak zong a um te lai ti kan zumh fawn. Cu kan zumhmi cu drama hmanthlak in ka lung mitthlam ah ka suai ka langhter.
Minung pakhat cio i kan thinlung chung ahhin khualipi pahnih a um cia cang—dinnak khualipi a um i sualnak khualipi a um. Nannih cu tlaang cung i tlaakmi khualipi bantuk nan si. (Matthai 5:16).
Hi cauk timhtuahnak caah, hlaan i ka rak rel bal mi cauk cheukhat pawl cu a tanglei hna hi an si.
Dietrich Bonhoeffer, 1953, The Cost of Discipleship New York: SCM Press.
Dietrich Bonhoeffer. 1971. Letters and Papers form Prison. New York : SCM Press
Fulton J. Sheen, Life of Christ.
Stoott, John, 2006. Issues Facing Christians Today (Paperback)
Mah pin ah Cauk dangdang zong an i tel. Baibal Thiang chung in Isaiah, Jeremiah, Ezekiel, Daniel, Zekhariah, Micah, Malakhi, Matthai, Johan, Biathlam te hna hi an si.
DAL 1
Duhdimnak Khualipi
Cun Khuathiang tiimi kha ka hmuh i tlaangchung ah cerh zengzung in aa suang ko. Cu khua cu “Dinnak Khualipi” tiah an kawh. Cu Khualipi chung i a ummi Bawithutdan in aw pakhat ka theih i, “Pathian umnak inn cu minung hna sinah a um cang. Anmah sinah cun a um lai i annih cu a mi an si lai. Pathian hrimhrim cu an sinah a um i Amah cu an Pathian a si,” a ti. Thlarau nih cun a ka tlaih i vancungmi nih khan tlaangsaang pi cungah a ka kalpi i cu tlaangcung i khualipi pakhat kha a ka hmuhsak. Cu khua cu Khuathiang a si i Pahtian sunparnak vancung in a rung ṭum khi ka hmuh. Cu khualipi cu Pathian sunparnak in a cer i lungmansung jasper lungvaar bantukin a tleu i thlalang bantuk in a fiim.
Ka hmuhmi khualipi cu a min dah Duhdimnak Khualipi ti a si. Minung nih duhdim te in khua an saknak khualipi, hnangam lungdai in an ṭhutdirnak khualipi, dinnak, zaleennak le zumhtlaaknak a leennak khualipi a si. Duhherh vialte tlaamtling te in an hmuh khawhnak, sifaak rethei hmanh an duh a dimnak khualipi a si. Minung lawng si lo in mah khualipi pawngkam um ramtlongsa hna le tichung saram hna duhdim te in an tlonleennak ram a si. Innzuat saṭil arva tiang nih duhdimnak an cotin. Cucaah hi khualipi cu a min ah Duhdimnak Khualipi (City of Abandance) ti a si.
Khualipi pawngkam
Mah khualipi a chak ah cun tlaangthluan saupi pakhat a um i, a min ah Duhdimnak Tlaang an ti. Cuka tlaang cu tupi hmawng pi in a khuh dih. Mah Duhdimnak Tlaang ah cun saram phun tling khua an sa i, zeihmanh ṭih awk le phaan awk um lo in, eidin awk tirawl kongah thlaphaang lo in, an duhmi tirawl kha duhdim te in an hmuh khawh. A thingkung cu an ngan, an saang tuk, hring deldul in zoh an dawh hringhran.
Vancungmi nih cun a ka chimh i, “Khi thingcuun þhaþha pawl khi minung caah ṭhathnemnak a petu an si. Phundang in chim ahcun, khi thingkung hna khi nunnak thingkung pei an si cu. Nunnak thingkung ti tikah mithi a nuntertu ti in a sullam laak leem lo in minung le saram nunnak a petu tinak deuh a si. Thingkung um lo ahcun, minung le saram hna hi an nung kho lai lo; cucaah thingkung cu nunnak thingkung an si ti khawh a si. Baibal i Genesis ah khan Eden Duum ah Pathian nih nunnak thingkung a rak chiahpiak hna kha. Kan nunnak ah kan herhmi thaw oksizen (oxygen) chuahtertu kan nunnak kungpi an si. Thli thiang a kan petu lawng si lo in, zildai a kan petu zong an si. Thingkung hi saram le minung caah nunnak petu an si ti hi minung nih an rak hngalh hlaan pi ah Pathian nih Eden Duum ah a rak chimh cang hna.
Hi thngkung hna cu minung nunnak an si caah mi nih an nunnak an i dawt bantukin an dawt ve hna i fahnak an pe hna lo. Mei zong an duahhnawh bal hna lo. A hawng themh, a herh lo ah cik, a nge thlangh zong an hmang lo. Cucaah mah thingkung hna nih hin thli thiang an run kuat hna i minung caah a herh lomi thli thuur (carbon dioxide) kha annih nih an i laak i, cuticun minung le saram vialte cu nunnak thaw an peek hna,” tiah a ti.
Vancungmi nih cun, a hun i peh rih i, “Hi khualipi mi hna le rammi vialte nih an thingram an kilven. Mei ral an venpiak. Mei a kangh sual ahcun, aho hneek le fial hau lo in, tlangval le pachuak paoh cu an nunnak thaw petu thingkung chanh awkah an chuak cio i luklak ah mei cu an phalh dih. Cuticun tivakam a khomi thingkung bantuk in hi khualipi kam i a khomi thingkung hna cu zeitikhmanh ah an hnah an uai bal lo; an hnah an hring zungzal i minung le saram caah nunnak thaw thiang duhdim tein an peek hna.
Hi tupi chung ah cun tlaang saram phun tling an um. Ramtlongsa phun tling cu zalen tak in le phaannak ngei lo in an tlong. Mah saram hna nih cun, minung kha an ṭih hna lo i, ral ah an ruat hna lo. Mah tupi cu kokek saramduum ah an hman. Pathian nih a rak chiah ning te in a ummi saram tlonnak hmun a si caah “Zingser Saramduum” tiah an ti. Cu tupi ah cun saram pawl din-ei awk ramhnah phun kip an kho i an din awk cerhtipuut le tidil tam pi an um. Cu hmun ah cun ramsa an duh a dim. An thla a tla i an ngam. Minung ralveen awk a um lo; an caah minung cu ral an si ti lo; an himnak bawmchantu an si lehlam. Cu hmun cu saram caah zalen pennak (kingdom of freedom) tiah ti khawh a si. Saram nih phaan awk an ngei ti lo. Ram-eisa (ram a eimi saram) pawl—sazuk, neengpi, sakhi tbk—pawl cu an tamluan (overpopulated) nakhnga lo tu kha minung nih an tuaktaan. Sasehhmang (ramsa a eimi saram) pawl—cakei, sahngar, chiandeih, tbk—pawl caah a zatawk in ramsa an um peng i annih pawl zong rawl ṭaam in zaan an riak bal lo. Pathian nih ningcangtlai te in a rak ser ning te in le minung nih zohkhenhnak thawngin cu “Zingser Saramduum” cu tlonleennak ah a nuam hringhran. Sasehhmang pawl tu kha cu minung caah ral an si sual lai ti phaan ah thirkiam kau pi chung ah an khumh hna i ṭihphaan awk a um lo. Alang in zoh ahcun minung caah seh ai tiimmi phun cu an lo ruam lo. Cu Zingser Saramduum ah cun ngakchia upa thlulo in an kal cio. Ngakchia zong nih khan sasehhmang cakei pawl hmanh kha an ṭih hna lo.
Duum chung i va luh lecangka in zawng ngau pawl nih an zapei an rak dawnh i banhla le eidin dangdang an rak hal lio hna ngakchia nih an hmuh tikah cun an i lunghmui hringhran. Ngakchia nih khan zawng tepawl kha rawl an peek hna i, sahraang pawl kha rawl an tuh hna. Mah tupi cung i a ummi tlaang ah dinhdamhnak (recreation) hmun phunphun an tuah i, pum rethei pawl, lungrethei pawl hna nih lungdaihnak an hmuh. Cu saram hna nih cun minung an hmuh hna tikah ral ah an ruat hna lo; anmah a zuatu hlah maw an si ti awk in an ngamh hna. Minung nih saram pawl cu hawikom ah an ser hna. Mah hmun cu “Eden Thar” ah a cang.
Cuka Duhdimnak Tlaang cung cun tihna tampi an puut i khuachung ah siseh, khuapi kiang ah siseh, an luang i, a thlang ah tili kaupi pakhat ah an i tong. Cu tili cun tivapi pakhat aa seem i, cu nih cun, khualipi chung mi vialte caah thathnemnak tampi a peek hna. Mah Duhdimnak Tlaang min chuankhaan in a tang i a ummi khualipi thar cu Duhdimnak Khualipi ti ah an kawh.
Duhdimnak Khualipi a si bantuk in a khuachung mi hna cu duhdim te in an um. A chung saram zong an duh a dim. Titlongsa le ramtlongsa vialte nih duhdim te in tirawl an hmuh. Innzuat saþil hna zong duhdim te in tirawl an peek khawh hna caah, minung ciinmi thlairawl cung ah hnahnawhnak an pe lo. — Pehṭhan ding...
Posted in: Editor Hmurka
